Emeklilikte Oyun Değişiyor! Çalıştıkça Maaşı Artıracak Formül Gündemde

Türkiye’de emeklilik sistemiyle ilgili yeni düzenleme beklentileri yeniden gündeme geldi. 2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program’da sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliğinin güçlendirilmesine yönelik hedeflere yer verilirken, çalışma hayatında daha uzun süre kalmayı teşvik edecek yeni uygulamalar da tartışılmaya başlandı.

SGK Başuzmanı İsa Karakaş, programda yer alan hedefleri değerlendirerek özellikle emeklilik hakkını kazanmasına rağmen çalışmaya devam eden vatandaşların karşılaştığı maaş düşüşü endişesine dikkat çekti. Karakaş’a göre yeni dönemde amaçlardan biri, daha uzun süre çalışan kişilerin emeklilik aylığının olumsuz etkilenmesinin önüne geçmek olabilir.

Emekli Maaşı Hesabında Yeni Dönem Mi Başlıyor?

Mevcut sistemde emekli aylığının hesaplanmasında ortalama aylık kazanç ve Aylık Bağlama Oranı (ABO) önemli bir rol oynuyor. Çalışma süresinin uzaması her durumda emekli aylığının beklenen oranda yükselmesi anlamına gelmeyebiliyor.

Bu durum, emeklilik hakkını elde eden bazı çalışanların aylıklarının daha fazla düşmemesi için çalışma hayatından ayrılmayı tercih etmesine neden olabiliyor.

İsa Karakaş, bu tablonun hem çalışan hem de sosyal güvenlik sistemi açısından yeniden değerlendirilmesi gerektiğine işaret ediyor. Emekliliği geldiği halde çalışmaya devam eden kişilerin sistemde kalmasını sağlayacak teşviklerin geliştirilmesiyle hem çalışanların hem de SGK’nın kazanabileceği bir model oluşturulabileceği belirtiliyor.

25 Yıldan Fazla Çalışanlara Dikkat

Karakaş’ın değerlendirmesinde en dikkat çeken önerilerden biri, 25 yıldan sonraki çalışma süresine ilişkin Aylık Bağlama Oranı’nın artırılması oldu.

Gündeme gelen formüle göre 25 yıllık çalışma süresini aşan kişiler için her ilave yılın emekli aylığına daha olumlu yansımasını sağlayacak bir sistem oluşturulabilir.

Bu model hayata geçirilirse uzun süre çalışan vatandaşların “birkaç yıl daha çalışırsam emekli maaşım azalır mı?” endişesinin azaltılması hedeflenebilir.

Ancak söz konusu formül şu aşamada kesinleşmiş bir uygulama değil. Karakaş’ın açıklamaları, OVP’deki hedefler üzerinden değerlendirilen olası düzenlemelere ilişkin bir öngörü niteliği taşıyor.

Kısmi Ve Normal Emeklilik İçin Farklı Formül

Gündeme getirilen bir başka seçenek ise kısmi emeklilik ile normal emeklilik arasında farklı taban aylık uygulamasına gidilmesi.

Bu önerinin hayata geçirilmesi halinde emeklilik türlerine göre farklı hesaplama parametrelerinin uygulanması söz konusu olabilir. Böylece sistem içerisinde farklı koşullarda emekli olan vatandaşların aylıklarının daha dengeli bir yapıya kavuşturulması amaçlanabilir.

Özellikle emeklilik hesabında çalışma süresi, prim kazancı ve aylık bağlama oranı gibi unsurların yeniden ele alınması bekleniyor.

Amaç Çalışanları Sistemden Çıkarmamak

Yeni düzenleme tartışmalarının temelinde yalnızca emekli maaşlarının yükseltilmesi değil, çalışanların istihdamda daha uzun süre tutulması hedefi de bulunuyor.

Emeklilik hakkını kazanan vatandaşların çalışmaya devam etmesi, SGK açısından prim gelirlerinin sürmesi anlamına geliyor. Buna karşılık sistemden ayrılan kişinin emekli aylığı almaya başlaması, sosyal güvenlik sistemi üzerinde ek bir maliyet oluşturuyor.

Bu nedenle çalışma süresini uzatacak ancak bunu yaparken vatandaşın emekli aylığını olumsuz etkilemeyecek bir model oluşturulması hedefleniyor.

SGK’nın Mali Dengesi De Gözetilecek

Orta Vadeli Program’da sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliğinin güçlendirilmesi de temel hedefler arasında bulunuyor.

Bu kapsamda hazırlanacak olası yeni emeklilik parametrelerinde yalnızca çalışanların beklentilerinin değil, SGK’nın uzun vadeli mali dengesinin de dikkate alınması bekleniyor.

Karakaş’ın değerlendirmesine göre daha uzun süre çalışan kişilerin emeklilik aylığının olumlu etkilenmesi, istihdamda kalma konusunda önemli bir teşvik oluşturabilir. Aynı zamanda kayıtlı istihdamın güçlenmesi ve SGK’nın prim gelirlerinin artırılması açısından da olumlu sonuçlar doğurabileceği değerlendiriliyor.

Yeni Sistem Ne Zaman Gelecek?

Yeni emeklilik hesaplama formülünün ne zaman uygulanacağı ve kimleri kapsayacağı konusunda henüz kesinleşmiş bir takvim bulunmuyor.

OVP’de yer alan hedef doğrultusunda önümüzdeki dönemde yasal ve teknik çalışmaların yapılması bekleniyor. Özellikle Aylık Bağlama Oranı, çalışma süresi ve farklı emeklilik türleri arasındaki hesaplama yöntemlerinin nasıl değiştirileceği yapılacak düzenlemelerle netleşecek.

Dolayısıyla 25 yılın üzerindeki her çalışma yılı için maaşın kesin olarak artacağı veya mevcut emekli maaşlarının otomatik şekilde yükseleceği yönünde şu aşamada kesinleşmiş bir düzenleme bulunmuyor.

Ancak gündeme gelen öneriler, emeklilik sisteminde çalışanların daha uzun süre istihdamda kalmasını sağlayacak yeni bir hesaplama modelinin tartışıldığını gösteriyor. Düzenlemenin hayata geçirilmesi halinde milyonlarca çalışan açısından “çalışmaya devam edersem emekli maaşım düşer mi?” endişesinin azaltılması hedefleniyor.